Nhân vật mà chúng tôi gặp gỡ trong bài ký sự tuần này là ông Tạ Thắng - thợ sửa chữa kèn nổi danh đất Hà thành, người đã gắn bó hơn 40 năm với nghề sửa chữa kèn.

Duyên nợ với tiếng kèn

Người thợ sửa kèn tài hoa chưa chịu bó tay  với bất kỳ loại kèn hỏng nào. Ảnh: M.N.

Chúng tôi tìm gặp ông tại tư gia, nơi ông đang sống trên phố Tương Mai. Không biết có phải vì đã hẹn trước hay không mà căn phòng khách của ông khá ngọn gàng, sạch sẽ; ấm trà ngon, thuốc lá thơm cũng đã được ông chuẩn bị sẵn. Ngoài khoảng sân, trước cửa sổ phòng khách, hàng chục lồng chim với đủ loại: Khuyên, sáo, hoạ mi, chính choè... đua nhau hoà tấu. Câu chuyện về kèn của chúng tôi diễn ra cùng với những bản tình ca của thiên nhiên, của tình người.

Ngược dòng thời gian hơn 40 năm trước, năm 1967, khi đó chàng trai trẻ Tạ Thắng vừa tròn 20 tuổi, đang là thợ cơ khí. Vốn có tính nghệ sĩ, cộng với cái tuổi đôi mươi tràn đầy nhựa sống, Tạ Thắng muốn thay đổi công việc khác phù hợp hơn. Ông đăng ký theo học lớp trung cấp âm nhạc đầu tiên của Nhạc viện Hà Nội, nay là Học viện Âm nhạc quốc gia. Lớp học đầu tiên ấy chỉ có mười người, vừa học âm nhạc, vừa học sửa chữa nhạc cụ và đa số là con em của những cán bộ trong trường.

Ban đầu, Tạ Thắng theo học sửa chữa đàn áccoóc đêông. Nhưng khi tiếp xúc với những nghệ sĩ kèn đang giảng dạy tại trường, ông lại thích tính cách gần gũi, hoà đồng của họ. Và thế là từ sự yêu mến những người nghệ sĩ kèn, ông đã chuyển sang học sửa chữa kèn, rồi gắn bó với kèn từ đó đến nay.

Trong suốt quá trình theo học cũng như làm nghề sau này, Tạ Thắng luôn quan niệm rằng: Được đi học và làm nghề với ông là một sự may mắn. Bởi hầu hết bạn bè cùng lứa với ông đã phải lên đường bảo vệ tổ quốc, nhiều người đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường. Dù không trực tiếp chiến đấu, nhưng bằng chính công việc của mình, ông mong muốn mình sẽ làm được cái gì đó cho đời, để không hổ thẹn với người thân, bạn bè...

Động cơ đó đã thôi thúc ông trong nghề nghiệp và rồi ông cũng đâm ra mê tiếng kèn, yêu công việc của một người thợ từ bao giờ không biết. Có lần, ông phải mất 7 ngày mới khoan được một mũi khoan để vít chiếc ốc. Ông bảo, không thể vì một cái ốc hay vì một lý do nào đó mà vứt đi chiếc kèn. Chính vì vậy mà trong suốt hơn 40 năm làm nghề, ông chưa bó tay với bất kỳ một chiếc kèn hỏng nào. Với ông, công việc sửa chữa kèn không còn là nghề nữa mà là nghiệp. Cái nghiệp ấy cứ cuốn lấy ông, đã và sẽ theo ông suốt cả cuộc đời.

Nhưng không biết chơi kèn

Nói đến Tạ Thắng, hay Thắng “kèn” - biệt danh mà những người yêu mến đặt cho ông - thì nhiều người biết. Từ những sinh viên đang học kèn tại những trường âm nhạc cho đến các giảng viên, những nghệ sĩ kèn đang chơi trong Dàn nhạc Giao hưởng quốc gia... Tất thảy đều coi ông như một người bạn, một chuyên gia trong lĩnh vực khắc phục sự cố về kèn. Từ những loại kèn đồng đến kèn gỗ như: Kèn trumpet, kèn saxaphone, kèn tenor horn; kể cả sáo flute,... khi không may bị rơi hỏng hay vì bất kỳ lý do nào khác, nếu qua tay ông đều trở nên “ngon lành”.

Bàn tay khéo léo, tài hoa của ông đã khiến không chỉ các nghệ sĩ ở Hà Nội mà tận TP.Hồ Chí Minh, thậm chí từ bên Lào, Campuchia cũng gửi kèn đến nhờ ông sửa chữa. Có lần, một doanh nhân người Pháp biết chơi kèn trumpet đang làm việc tại Hà Nội, do chiếc kèn dùng đã lâu nên đã chục chặc, mặc dù vị doanh nhân này cũng đã sửa ở bên Pháp nhưng vẫn chưa ưng ý. Khi đến Hà Nội, được bạn bè giới thiệu đến gặp ông và ông đã nhận lời sửa. Khi sửa xong, vị doanh nhân này rất ngạc nhiên và hài lòng vì lỗi của chiếc kèn đã được khắc phục.

Chuyên gia, “bác sĩ” của các loại kèn - đó là nhận xét của những nghệ sĩ kèn, những giảng viên đang giảng dạy kèn tại những trường âm nhạc nói về ông. Lời nhận xét ấy quả không ngoa khi những “căn bệnh lạ” về kèn đã được ông xử lý thành công.

Nhưng có một điều mà nhiều người không tin: Là một chuyên gia về sửa kèn nhưng ông lại không biết chơi kèn. Khi tôi hỏi tại sao lại như vậy?, ông nói: “Tôi sửa được vì tôi hiểu về kèn, biết nhiều loại kèn của nhiều nước khác nhau. Chỉ cần cầm chiếc kèn hỏng mà khách mang đến, tôi biết ngay chiếc kèn ấy đang có vấn đề gì, chất lượng ra sao, thậm chí biết cả thói quen sử dụng kèn mà chủ nhân của nó đang dùng như thế nào... Tốt nhất để nhận xét về chất lượng cũng như tay nghề, hãy để những nghệ sĩ kèn đánh giá”.